Kısaca: Off-grid sistemin boyutu günlük enerji ihtiyacından (Wh) çıkar. Panel gücü, günlük ihtiyaç ÷ (kış güneşlenme saati × sistem verimi); akü kapasitesi, günlük ihtiyaç × özerklik günü ÷ (kullanılabilir derinlik × inverter verimi); inverter gücü ise eş zamanlı yük ile en büyük kalkış payına güvenlik çarpanı uygulanarak bulunur. Aşağıdaki örnek hesap, sitemizdeki Sistem Kurucu ile aynı varsayımları kullanır.
Adım 1: Günlük enerji ihtiyacını çıkarın
Her cihazın gücünü (W) günde çalıştığı saatle çarpın; sonuç watt-saattir (Wh). Hepsini toplayın. Örnek bir bağ evi:
| Cihaz | Güç | Süre | Günlük enerji |
|---|---|---|---|
| LED aydınlatma (5 × 10 W) | 50 W | 5 saat | 250 Wh |
| Küçük buzdolabı | 80 W | 8 saat (fiili çalışma) | 640 Wh |
| Televizyon ve uydu alıcısı | 100 W | 4 saat | 400 Wh |
| Telefon ve dizüstü şarjı | 60 W | 3 saat | 180 Wh |
| Hidrofor | 300 W | 1 saat | 300 Wh |
| Toplam | 590 W | 1.770 Wh ≈ 1,77 kWh |
Bunlar örnek değerlerdir; kendi cihazlarınızın etiket gücünü ve gerçek kullanım sürelerini yazın. Termostatlı cihazlar (buzdolabı) gün boyu sürekli çalışmaz, fiili çalışma süresi alınır.
Adım 2: Panel gücü
Panel gücü (kWp) = günlük Wh ÷ (güneşlenme saati × sistem verimi × 1.000)
Güneşlenme saati, panelin tam güneşte çalışmış gibi sayılan eşdeğer saatidir. Sistem Kurucu tasarım günü olarak Akdeniz kış ortalamasını, yani 4,5 saati kullanır; sistemi kışa göre kurarsanız yazın fazla üretirsiniz. Sistem verimi (0,75), panelden aküye, inverterden yüke kadar zincirdeki kayıpları, sıcaklık ve kirlenmeyi karşılar. Gölgelenme ve yön/eğim ek kayıp yaratır (gölgelenme, performans oranı).
1.770 ÷ (4,5 × 0,75 × 1.000) = 0,52 kWp
Yaklaşık 0,52 kWp gerekir; 285 W'lık 2 panel (570 Wp) bu ihtiyacı karşılar.
Adım 3: Akü kapasitesi
Akü (kWh) = günlük Wh × özerklik günü ÷ (DoD × inverter verimi × 1.000)
Özerklik, güneşsiz günlerde sistemin kaç gün ayakta kalacağıdır; 1 gün başlangıç için yaygın bir seçimdir. DoD (kullanılabilir deşarj derinliği) lityum aküde 0,9 alınır; kurşun-asit, AGM ve jel akülerde kullanılabilir derinlik çok daha düşüktür, üretici verisine bakın (DoD nedir?). Inverter verimi 0,92'dir.
1.770 × 1 ÷ (0,9 × 0,92 × 1.000) = 2,14 kWh
2 gün özerklik için: 1.770 × 2 ÷ 828 = 4,28 kWh
Örneğin TitanX 51,2 V 102 Ah LiFePO₄ akü nominal 5,2 kWh (51,2 × 102) kapasitelidir: bu örnekte 2 günlük özerklik için bile yeterli kalır.
Adım 4: İnverter gücü
İnverter (kW) = (toplam güç × eş zamanlılık + en büyük kalkış payı) × 1,3 ÷ 1.000
Tüm cihazlar aynı anda çalışmaz; Sistem Kurucu eş zamanlılık için 0,7 kullanır. Buzdolabı ve pompa gibi motorlu yükler çalışmaya başlarken anlık olarak çok daha fazla güç çeker (kalkış). Sonuca 1,3 güvenlik çarpanı uygulanır.
590 W × 0,7 = 413 W · + 600 W (hidrofor kalkışı, örnek kabul) = 1.013 W · × 1,3 ≈ 1,32 kW
Pratikte 1,5 kW sınıfı bir inverter seçilir. Motorlu yükler için saf sinüs çıkışlı inverter tercih edilir.
Sistem gerilimi: 12, 24 mü 48 V mu?
Aynı güçte gerilimi iki katına çıkarmak akımı yarıya indirir: 3 kW'lık bir yük 12 V'ta yaklaşık 250 A, 48 V'ta yaklaşık 62,5 A çeker. Akım düştükçe kablo kesiti, sigorta ve kayıplar da küçülür. Bu yüzden küçük sistemler genellikle 12 V, orta sistemler 24 V, büyük ev sistemleri 48 V ile kurulur. Akü, inverter ve şarj kontrol cihazı aynı gerilimde olmalıdır. Şarj kontrol cihazı seçimi için PWM mi MPPT mi rehberine bakın.
Sık yapılan hatalar
- Yaz güneşine göre tasarlayıp kışın yetersiz kalmak: tasarımı kış değerine göre yapın.
- Kalkış gücünü hesaba katmamak: buzdolabı ve pompa inverteri aşırı yükler.
- Akü kapasitesini kullanılabilir kapasite sanmak: DoD ile çarpmak gerekir.
- Akü, inverter ve şarj kontrol gerilimlerini uyumsuz seçmek (ör. 48 V akü ile 24 V inverter).
- Kablo ve sigortayı atlamak: DC kablo aracı gerilim düşümünü hesaplar.
Hesabı sizin için yapalım
Sistem Kurucu, kullanım yerinizi ve cihazlarınızı seçmenizle yukarıdaki dört adımı otomatik yapar; mağazada satılan ürünleri sepete ekler. Çatı üzerindeki panel yerleşimi ve tasarruf hesabı için tasarruf hesaplayıcıya bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
4,5, Akdeniz kış ayları ortalaması olarak kullanılan bir tasarım değeridir; bölgeye, panel eğimine ve gölgeye göre değişir. Daha serin ve bulutlu bölgelerde daha düşük kabul edin. Yaz daha yüksek olduğundan, kışa göre tasarlanan sistem yazın fazla üretir.
Güneş doğrudan yükü besleyecekse, örneğin gündüz çalışan bir sulama pompası, akü gerekmez. Gece veya bulutlu havada çalışma gerekiyorsa akü şarttır. Pompa için solar sulama pompası rehberine bakın.
Bağ evi gibi hafta sonu kullanımda 1 gün başlangıç için yeterli olabilir; art arda güneşsiz günlerin görüldüğü bölgelerde veya kesintisiz çalışması gereken yüklerde 2–3 gün düşünülür. Her ek gün akü maliyetini artırır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Örnek hesaplar ideal koşulları ve belirtilen varsayımları kullanır; gerçek değerler ışınım, sıcaklık, kablo, gölgelenme ve ekipmana göre değişir. Kesin seçim ve kurulum için ürün künyesine, üretici talimatına ve yerel mevzuata uyunuz.